Hangi Okullarda Mavi Diploma Var?

Bir üniversiteye yerleştiğinizde aklınızdan geçen ilk sorular genellikle bölüm, şehir ve iş imkânlarıyla ilgilidir. Fakat eğitim hayatının ilerleyen dönemlerinde başka bir soru belirir: “Diplomam yurt dışında ne kadar anlaşılır olacak?” İşte mavi diploma konusu tam bu noktada önem kazanır. Peki hangi okullarda mavi diploma var? Aslında burada önemli olan yalnızca üniversitenin adı değil, programın niteliği ve üniversitenin Diploma Eki (Diploma Supplement) uygulamasıdır.

Mavi diploma nedir?

Türkiye’de “mavi diploma” adı yaygın biçimde kullanılmasına rağmen, Avrupa yükseköğretim sistemindeki resmi kavram çoğunlukla Diploma Eki olarak karşımıza çıkar. Diploma Eki, alınan yükseköğretim derecesinin içeriğini, seviyesini ve kazanımlarını uluslararası ölçekte daha anlaşılır hâle getirmeyi amaçlar.

Bu uygulamanın arkasında Avrupa’da yükseköğretim sistemlerinin birbirine yaklaştırılmasını hedefleyen Bologna Süreci bulunur. Avrupa Komisyonu, Diploma Eki’nin farklı ülkelerdeki diplomaların karşılaştırılmasını ve anlaşılmasını kolaylaştırdığını belirtmektedir.

Kaynak: Avrupa Komisyonu – Diploma Supplement

Burada düşünülmesi gereken soru şudur: Bir belgenin farklı ülkelerde daha kolay anlaşılması, onun otomatik olarak her yerde geçerli olduğu anlamına gelir mi?

Hangi okullarda mavi diploma veriliyor?

Merhabalar! Beyazdunya ekibi bu yazıda Hangi okullarda mavi diploma var hakkında merak edilenleri toparladı.

Türkiye’de çok sayıda üniversite, mezunlarına uluslararası tanınırlığı kolaylaştırmak amacıyla Diploma Eki vermektedir. Ancak “mavi diploma veren üniversiteler” şeklinde sabit ve bütün kurumları kapsayan bir liste oluşturmak doğru değildir. Çünkü uygulama üniversiteye, hatta bazı durumlarda programın özelliklerine göre değişebilir.

Özellikle şu üniversite gruplarında Diploma Eki uygulamasına rastlanabilir:

• Devlet üniversiteleri
• Vakıf üniversiteleri
• Teknik üniversiteler
• Meslek yüksekokulları ve lisans programları
• Bologna kriterlerine uygun programları bulunan yükseköğretim kurumları

Örneğin İstanbul Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi gibi büyük üniversitelerde Diploma Eki uygulamasına ilişkin kurumsal bilgiler bulunmaktadır.

Fakat bir üniversitenin bu belgeyi vermesi, öğrencinin elindeki diplomanın otomatik olarak Avrupa’da denk kabul edildiği anlamına gelmez.

Üniversite seçerken nelere bakılmalı?

“Bu üniversitede mavi diploma var mı?” sorusunun yanında şu sorular da araştırılmalıdır:

• Diploma Eki veriliyor mu?
• Belge hangi dil veya dillerde hazırlanıyor?
• Program Bologna sürecine uygun mu?
• AKTS bilgileri belgede yer alıyor mu?
• Programın uluslararası akreditasyonu bulunuyor mu?
• Mezuniyet sonrasında gidilecek ülkede ayrıca denklik gerekiyor mu?

Bu ayrıntılar, yalnızca diploma renginden çok daha fazla şey anlatır. Sizce üniversite tercihi yapılırken öğrenciler belge biçimine mi, yoksa belgenin arkasındaki akademik niteliğe mi daha fazla dikkat etmeli?

Mavi diplomanın tarihsel arka planı: Bologna Süreci

Bugünkü uygulamanın anlaşılması için 1999 yılına gitmek gerekir. Avrupa ülkeleri Bologna Bildirgesi ile yükseköğretim sistemleri arasında daha kolay karşılaştırma ve hareketlilik sağlayacak ortak bir yapı oluşturma yolunda önemli bir adım attı.

Sonraki yıllarda Avrupa Yükseköğretim Alanı gelişti. Derece yapılarının karşılaştırılması, AKTS sistemi, kalite güvencesi ve öğrenci hareketliliği gibi başlıklar giderek önem kazandı.

Türkiye de Bologna Süreci’nin parçası olarak yükseköğretim sistemini bu ortak çerçeveyle uyumlaştırmaya yönelik çalışmalar yürüttü. Bu nedenle günümüzde Türkiye’deki üniversitelerde Diploma Eki, AKTS ve öğrenme çıktıları gibi kavramlarla sıkça karşılaşıyoruz.

Kaynak: European Higher Education Area

Geçmişte ülkeler arasındaki eğitim farklılıkları daha belirginken bugün öğrencilerin eğitim için başka ülkelere gitmesi sıradanlaşıyor. Peki artan akademik hareketlilik, diplomaların gerçekten sınırları aşmasını sağlıyor mu?

Mavi diploma yurtdışında geçerli mi?

En çok karıştırılan noktalardan biri budur. Mavi diploma, tek başına uluslararası denklik belgesi değildir. Diploma Eki, diplomanın niteliğinin başka ülkelerde daha kolay anlaşılmasına yardımcı olur.

Örneğin bir kişi Türkiye’de aldığı lisans eğitimiyle başka bir ülkede yüksek lisansa başvurabilir. Üniversite, Diploma Eki sayesinde eğitim düzeyi, dersler, kredi sistemi ve öğrenim süresi hakkında daha ayrıntılı bilgi edinebilir. Ancak kabul kararı ilgili üniversitenin veya ülkenin kurallarına bağlıdır.

Özellikle mesleklerde durum farklı olabilir

Tıp, hukuk, öğretmenlik, mühendislik ve sağlık alanındaki bazı mesleklerde yalnızca diploma ve Diploma Eki yeterli olmayabilir. Mesleğin icra edileceği ülkede denklik, lisanslama, mesleki yeterlilik veya ek sınav şartları bulunabilir.

Bu nedenle “mavi diplomam var, artık her ülkede çalışabilirim” düşüncesi yanıltıcıdır.

Kaynak: European Union – Diploma and academic recognition

Bir belgenin tanınması ile bir mesleği yapma hakkının tanınması arasındaki farkı bilmek, yıllar sonra yaşanabilecek büyük bir hayal kırıklığını önleyebilir. Siz olsaydınız yurtdışında eğitim veya çalışma planı yaparken ilk olarak hangi kurumu araştırırdınız?

Mavi diploma veren üniversiteler nasıl kontrol edilir?

Üniversite isimlerini internette bulunan eski listelerden kontrol etmek yerine doğrudan kurumun resmi kaynaklarına bakmak daha güvenlidir. Çünkü uygulamalar ve program koşulları zaman içinde değişebilir.

Kontrol edilebilecek kaynaklar

• Üniversitenin resmi öğrenci işleri sayfası
• Uluslararası ilişkiler veya Erasmus ofisi
• Üniversitenin Bologna bilgi sistemi
• YÖK ve ilgili resmi yükseköğretim kaynakları
• Programın resmi akreditasyon bilgileri

YÖK Atlas üzerinden bölüm ve üniversite bilgilerini incelemek de tercih sürecinde yararlı olabilir.

Kaynak: YÖK Atlas

Bugün Hangi okullarda mavi diploma var konusunu ana başlıklarıyla ele aldık; bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

Sonuç: Mavi diplomanın rengi değil, taşıdığı bilgi önemlidir

Hangi okullarda mavi diploma var? sorusunun en doğru cevabı, yalnızca üniversite isimlerini sıralamak değildir. Türkiye’de çok sayıda yükseköğretim kurumu Diploma Eki uygulamasına sahiptir; ancak güncel durum üniversitenin ve programın resmi kaynaklarından kontrol edilmelidir.

Asıl önemli nokta, mavi diploma ile Diploma Eki arasındaki ilişkiyi ve bunun denklikten farklı olduğunu bilmektir. Bologna Süreci’nin ortaya çıkardığı ortak yapı, öğrencilerin akademik geçmişlerini uluslararası alanda daha anlaşılır hâle getirmeyi amaçlar.

Sonuçta bir diploma yalnızca mezuniyet gününde elde tutulan bir kâğıt değildir. İçinde yılların emeği, dersleri, sınavları, kazanımları ve geleceğe ilişkin beklentileri taşır. Belki de doğru soru “Diplomamın rengi ne?” değil, “Bu diploma ve eğitimim başka bir ülkede nasıl anlaşılacak?” sorusudur.