Kategori: Makaleler

İnsan zihninin içinde olup bitenleri merak eden biri olarak ben de çoğu zaman kendi düşüncelerimin “neden böyle” olduğunu anlamaya çalışırım. Bir fikre tutunurken bazen aynı fikirle çelişen başka bir düşünceyi de taşırız. Bu çelişkinin kökenine indiğimizde karşımıza “önermelerin tutarlılığı” çıkar. Peki, psikolojik bir mercekten baktığımızda önermelerin tutarlılığı nedir? Bu tutarlılık bizi nasıl etkiler? Gelin birlikte bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji boyutlarıyla inceleyelim. Önermelerin Tutarlılığı Nedir? Basitçe söylemek gerekirse, zihin içindeki önermeler birbiriyle uyumluysa tutarlı; birbirini çelişkiliyorsa tutarsızdır. Önermeler birbiriyle çatışırsa zihinsel bir rahatsızlık, huzursuzluk hissi doğar. Bu his, psikolojide bilişsel tutarlılık arayışı olarak tanımlanır. Ciddi araştırmalar, insanların tutarlılığı sağlamak için…

Zühre Saati Ne Demektir? Ekonomi Perspektifinden Bir Analiz Ekonomistin Girişi: Sınırlı Kaynaklar ve Seçimlerin Sonuçları Bir ekonomist olarak, her zaman sınırlı kaynaklar ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünürüm. Ekonomik sistemler, bireylerin ve toplumların her gün yaptığı seçimlere dayanır. Bu seçimler, zaman ve kaynak kısıtlamaları altında yapılan tercihlerle şekillenir. Ancak bu kararlar sadece bireysel fayda sağlamakla kalmaz; daha geniş bir ölçekte, toplumsal refahı da etkiler. İşte tam da bu noktada, ekonomi ile doğrudan ilişkilendirilebilecek, ancak genellikle kültürel bir kavram olarak karşımıza çıkan Zühre saati kavramı devreye girer. Peki, Zühre saati ne demektir ve ekonomik çerçevede nasıl anlaşılmalıdır? Zühre saati, halk arasında genellikle…

Venöz Tehlikeli midir? Toplumsal Bir Perspektiften İnceleme Giriş: Toplumsal Yapıları ve Bireylerin Etkileşimini Anlamaya Çalışmak Toplumsal yapılar ve bireylerin bu yapılarla olan etkileşimleri, genellikle günlük yaşamda pek fazla farkına varmadığımız derin izler bırakır. Bir araştırmacı olarak, insan davranışlarını çözümlemek, sadece biyolojik veya psikolojik düzeyde değil, aynı zamanda sosyolojik bir mercekle de mümkündür. Venöz tehlike, genel anlamda damarlarla ilgili bir sağlık sorunu gibi görünse de, aslında toplumsal dinamiklerle, cinsiyet rolleri ve kültürel pratiklerle de doğrudan ilişkilidir. Venöz hastalıkların, sadece fiziksel bir sorun olmanın ötesinde, toplumsal bir yansıması olduğunu söylemek mümkün. Bu yazıda, venöz hastalıkların toplumsal boyutlarını ele alacak, toplumsal normlar, cinsiyet…

Keşide Edilmiş Çek Ne Demek? Bu “Keşide” Nedir, Ne Değildir? Hayat bazen, bankalarla ilgili konuşmalarla öyle bir yerlere gelir ki, kendini bir anda finansal drama kahramanı gibi hissedersin. Geçen gün bir arkadaşım bana “Keşide edilmiş çek ne demek?” diye sordu, ben de bir an ne diyeceğimi şaşırdım. Bankacılık dilinde bu “keşide edilmiş çek” lafı var ya, sanki bir arkeolojik terim gibi geldi bana, “Ne demek bu? Hangi dondurmayı yedikten sonra çıkar bir kavram bu?” dedim içimden. Neyse ki, fazla düşünen bir insan olduğum için hemen bir araştırma yapmaya başladım. Elbette, bu yazı da bu araştırmanın doğal sonucu olarak doğdu. Hadi…

Gauss Yasası: Fizikten Sosyal Hayata, Her Bakış Açısıyla İnceleme Konya’nın sakin akşamlarında, kafamda birden çok soru dolaşırken, bir anda Gauss yasasını düşündüm. Hem mühendislik eğitimi almış biri olarak, hem de sosyal bilimlere ilgi duyan bir genç olarak, her zaman dünyaya farklı açılardan bakmaya çalışıyorum. Bir yanda analitik ve bilimsel bakış açım, diğer yanda ise insani ve duygusal bakış açım arasında gidip geliyorum. Ve bu sefer, Gauss yasası hakkında düşündükçe içimdeki mühendis ve içimdeki insan tarafı arasında bir tartışma başladı. Gauss yasası hangi durumlarda kullanılır? Bu soruyu birkaç açıdan ele alalım. Fiziksel Perspektiften: İçimdeki Mühendis Ne Diyor? İçimdeki mühendis, Gauss yasasının…

Giriş: “Tek kişilik orkestra kaç sayfadır?” sorusu üzerine bir felsefi düşünce Hayat, her birimizin içsel bir orkestrasıyla süregeldiği bir yolculuk gibi… Çeşitli enstrümanlar, farklı notalar, çelişkili melodiler bir arada çalar. Her birey, bu orkestrayı yöneten bir orkestra şefi, ama bazen de müziğin tümünü bir tek kişi yapıyordur. Ne kadar derin olabilir? Ne kadar uzak olabilir bir tek insanın içsel orkestrası? Ve nihayetinde, bir insanın dünyayı algılama biçimi ne kadar uzar? “Tek kişilik orkestra kaç sayfadır?” sorusu, içsel bir dünyanın ne kadar geniş, ne kadar derin olduğunu sorgulatan bir metafordur. Bu yazı, bu soruyu üç ana felsefi perspektiften — etik, epistemoloji…

Porty Kaç TL? Kültürel Bir Perspektif Hepimiz bir şekilde, farklı kültürlerin bir arada yaşadığı bir dünyada varız. Zenginlik ve yoksulluk, yerel ve küresel değerler, alışkanlıklar ve yaşam biçimleri; her şey kültürün bir parçasıdır ve her bir toplum, bu kültürel unsurları kendi iç dinamiklerine göre şekillendirir. “Porty kaç TL?” sorusu, günlük yaşamın sıradan bir sorusu gibi görünebilir; ancak derinlemesine bakıldığında, bu soru aslında bir kültürler arası anlayışa, ekonomik ilişkilere ve kimlik oluşumuna dair çok daha derin bir anlam taşır. Bu yazıda, Porty’nin ne olduğu, hangi toplumlarda nasıl anlamlar taşıdığı ve “Porty kaç TL?” sorusunun aslında daha geniş kültürel ve ekonomik sistemlerin…

Mevlana Kabak Olayı: Siyasetin Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Analiz Toplumların gelişim süreçlerinde, iktidar ve güç ilişkilerinin belirleyici rolü yadsınamaz. Bu ilişkiler, yalnızca hükümetlerin politikalarıyla değil, aynı zamanda toplumsal yapının her aşamasında, vatandaşların devlete ve birbirlerine karşı sorumluluklarıyla şekillenir. Demokrasi, yalnızca seçimler ve yönetim biçimleriyle değil, aynı zamanda halkın iktidar karşısındaki katılım düzeyi ve meşruiyet algısıyla da ilgilidir. Mevlana Kabak Olayı, işte bu güç dinamiklerinin ve katılım ile meşruiyet arasındaki dengeyi anlamamıza yardımcı olabilecek önemli bir örnektir. Mevlana Kabak Olayı ve İktidar İlişkileri Mevlana Kabak Olayı, Türkiye’nin siyasi tarihindeki önemli olaylardan biridir. Başta bir yerel halk hareketi olarak…

Kol Kanat Germek: İktidar, Meşruiyet ve Katılımın Sınırlarında Günümüzde “kol kanat germek” deyimi, genellikle bir kişiyi ya da grubu korumak, sahiplenmek veya ona destek vermek anlamında kullanılmaktadır. Ancak bu deyimi daha derinlemesine incelediğimizde, aslında toplumsal ilişkilerdeki güç dinamiklerini ve birey ile devlet arasındaki sınırları simgeleyen bir anlam taşır. Peki, bu deyim modern toplumlarda nasıl şekilleniyor ve güç ilişkilerinin biçimlenmesinde ne gibi etkiler yaratıyor? Kol kanat germek, aslında bir nevi iktidarın ve meşruiyetin arka planda nasıl işlediğini anlamamız için önemli bir kavram haline gelebilir. Bu yazıda, “kol kanat germek” deyimini iktidar, kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi çerçevesinde analiz ederek, güncel siyasal…

Göçebe İnsanlar ve Ekonomik Faaliyetler: Kültürel Çeşitliliği Keşfetmek Dünyanın dört bir yanında farklı yaşam biçimleri, farklı inançlar ve pratiklerle örülü topluluklar bulunur. Bazı insanlar sabit bir yerleşim yerine bağlı yaşarken, diğerleri binlerce yıldır yola düşüp sürekli hareket halindedir. Göçebe toplumlar, insanlığın belki de en eski ekonomik sistemlerinden birine dayanan yaşam biçimlerini sürdürmektedirler. Bu yazıda, göçebe yaşam tarzının ekonomi, kültür ve kimlik ile nasıl iç içe geçtiğini anlamaya çalışacak, bu toplulukların tarihsel ve güncel pratikleri üzerinden bir bakış açısı geliştireceğiz. Göçebe topluluklar, kültürel görelilik çerçevesinde farklı bir yaşam tarzını yansıtan eşsiz örnekler sunar. Onların günlük yaşamlarında, ritüellerde, sembollerde, akrabalık yapılarında ve…